گزارش آی اس ام از وضعیت کنونی بازار فولاد ایران

گزارش تحلیلی آی اس ام از وضعیت زنجیر تامین و توزیع فولاد در بازار فولاد ایران و تاثیر شرایط کنونی کشور پس از اتفاقات مربوط به برجام بر بازار فولاد ایران

به گزارش آی اس ام بازار فولاد ایران از روز چهارشنبه هفته گذشته و پس از برخورد به کف نرخ های معاملاتی در بورس کالا، در روز پنجشنبه هفته گذشته به آرامی تغییر جهت داد؛ تا اینکه در روز شنبه این روند تا حدودی افزایشی شد؛ امروز، همگام با تغییر روند نرخ ارز حاشیه بازار فولاد ، بصورت افسار گسیخته به جهت برخی هیجانات پیش آمده از سمت چالش های سیاسی مربوط به برجام و برخی تهدیدها؛ با هم آوایی شکل گرفته از سوی برخی از عرضه کنندگان حوزه های کالایی از جمله بازار داخلی فولاد به منظور دورخیز برای برخی نوسان گیری ها و فرصت سازی‌ها در یک رابطه برد ( عرضه کننده تراز اول و بنکدار) – باخت ( توزیع کننده سطح آخر یا خُرده فروش) مواجه گردید.

➖ چرا رابطه برد – باخت ؟!

در شرایطی که حجم کلی تقاضای مصرف واقعی در بازار فولاد ایران تغییرات محسوسی را به خود ندیده و قرار نیست اتفاق خاصی حداقل در کوتاه مدت رخ دهد؛ تلاش برخی مبادی عرضه کننده کالا، بر القاء روند افزایشی ناپایدار، شکننده و نامتعارف، و برخلاف میل و اراده ناظرین دولتی و یا کمیته تخصصی تنظیم بازار فولاد؛ معنایی به جز ایجاد یک رابطه برد – باخت بین عرضه‌کنندگان سطح اول و توزیع کنندگان خُرد سطح آخر نخواهد داشت و این به مثابه یک رفتار گریز به پایین دستی ها یا به نوعی پاتک به آنها محسوب میگردد .

➖ چرا ضرر و زیان برای توزیع کنندگان خُرد سطوح انتهایی ؟!

در توصیف چرایی این موضوع ابتدا میبایست به تشریح ماهیت تقاضای بازار پرداخته شود.

➖ بطور کلی و با توجه به اینکه، فعالیت های صادراتی برای تجار، بنکداران و واسطه ها ممنوع شده؛ تقاضای داخلی را میتوان بطور عمده به ۳ دسته کلی تقسیم نمود :

الف ) تقاضای عمده بنکداران و عمده فروشان که عمدتا فعالیت آنها به خرید عظیم فولاد و محصولات فولادی از بورس کالا و سپس توزیع تدریجی آن به سطوح پایین تر و بصورت تک ظرفیت فروشی به آهن فروشان خُرد و یا تقاضای مصرفی محدود میشود. این عده از فعالان بطور معمول به سبب اختلاف قیمتی که بین نرخ معاملاتی بورس کالا و بازار وجود دارد، اکثر اوقات در حاشیه سود قرار دارند، البته در دو ماه گذشته، به سبب روند مستمر کاهشی، برخی از فعالان این گروه هم متحمل ضرر و زیان گردیدند.

ب) تقاضای عمدتا خُرد مصرف کنندگان و آدرس های پروژه‌ای که قسمت کوچکی از ان با خرید فولاد مستقیم از بورس کالا و عمده آن با خرید از بنکداران یا فولادسازان بخش خصوصی صورت میگیرد. این گروه از تقاضا عمدتا به دنبال کسب منفعت حاصل از خرید و فروش فولاد نیستند هر چند که خرید با قیمت منصفانه برای آنها اهمیت دارد.

ج) تقاضای توزیع کنندگان خُرد بازار آهن و آهن فروشان صاحب انبار تحت مرکزیت و فرماندهی اتحادیه ها؛ عمده افراد فعال در این حوزه از بازار را اشخاص حقیقی تشکیل میدهند که از امکانات کافی برای خرید از بورس کالا برخوردار نبوده و لذا محصولات فولادی مورد نیاز خود را از مبادی خارج از بورس کالا؛ شامل فولادسازان بخش خصوصی یا بنکداران؛ و بصورت تک ظرفیتی تهیه میکنند؛ این گروه از فروشندگان و توزیع کنندگان شاخه های انتهایی زنجیره تامین فولاد که حوزه وسیع و مویرگی کشور را تشکیل میدهند؛ در معرض بیشترین آسیب از سمت نوسانات بازار قرار داشته و عمده بازار هدف تولیدکنندگان بخش خصوصی یا بنکداران را تشکیل میدهند. علت بیشترین آسیب آنها از نوسانات بازار فولاد ، خرید عمده و توزیع خرد و زمان بر این پروسه میباشد…

به گزارش آی اس ام ، در طول ماه های گذشته ، همواره تلاش ناظرین دولتی بازار یا کمیته تخصصی تنظیم بازار فولاد کشور؛ بر این اساس بوده که با کنترل عرضه های مکفی محصولات فولادی توسط برخی از فولادسازان بزرگ کشور در بازار داخلی و از طریق بورس کالا، از نوسان گیری های نامتعارف جلوگیری به عمل آورد؛ بدیهی است که فولاد یک کالای تولید داخلی با هزینه های تولید عمدتا ریالی بوده و لذا اتصال بازار فولاد داخلی این کالا به نوسانات ارز حاشیه بازار در شرایط جنگ اقتصادی و درهای تقریبا بسته اقتصادی کشور، طبیعتا فعلی نامتعارف و غیر قابل قبول از سمت برخی از دلسوزان مردم دیده میشود؛ پیش ترها ایرادی بر این تفکر وارد شده بود، بر این اساس که اختلاف قیمت به وجود آمده بین بازار داخلی و بازار خارجی، موجب پیدایش رانت برای برخی از تجار با فعالیت صادراتی ریالی برای آنها در بازارچه های مرزی خواهد شد، که این روزنه با درایت وزارت محترم صمت بسته شد و صادرات صرفا محدود به تولیدکننده یا نماینده قانونی او گردید؛ بدین ترتیب فعالیت بازار داخلی فولاد عملا به پیروی از اقتصاد مقاومتی، مستقل از نوسانات دلاری از بازار صادراتی منفک گردید.

عملکرد این فرایند کنترلی، طی دوماه گذشته، اثر خود را نشان داد، بطوریکه توزیع منظم فولاد داخلی با نظارت و اهرم‌های کنترلی در جای جای زنجیره تامین فولاد و نیز توزیع؛ توانست بین ۲۵ تا ۳۰ درصد قیمت فولاد در بازار داخلی را به تبعیت از اقتصاد مقاومتی غیر متصل به دلار آمریکایی، پایین بیاورد، بطوریکه مصرف کننده نهایی در توزیع این یارانه تولید به نوعی شریک گردید.

این نوع تنظیم بازار اما برای برخی از فعالان بازار فولاد خوشایند نیست، چراکه تاب تحمل قیمت فولاد ارزان قیمت داخلی در مواجه با قیمت های دلاری خارجی را ندارند؛ این عده معتقد به فروش بر مبنای دلاری در بازار فولاد داخلی ریالی هستند؛ خوشبختانه این تفکر علیرغم تلاشهای صورت گرفته از سمت برخی از عرضه کنندگان؛ عملا در بازار داخلی تحقق پیدا نکرده است .

بعد از شروع اولین مرحله از ساماندهی و کنترل مجدد نرخ ارز بازار حاشیه توسط صرافی ملی؛ التهاب برخی از بازارهای کالایی، به خصوص بازار فولاد کشور؛ به سرعت برطرف گردید، بطوریکه تقریبای هیجانی باقی مانده در بازار، که با شک و دودلی در تصمیم گیری برای خرید، در بازار خارج از بورس کالا مواجه شده بود؛ با دیدن توفیق بانک مرکزی در کنترل بازار ارز، دید شفاف تری از بازار پیدا کرده و مجددا به آرامش برای تصمیم گیری منطقی بازگشت.

علت عدم تعجیل و حرکت حساب شده عمده تقاضای موجود در بازار خارج از بورس کالا هم به جنس و ماهیت این تقاضاها مربوط میشود، که بنا بر توضیحات ارائه شده عمدتا از جنس تقاضای هیجانی انباری شاخه های انتهایی توزیع؛ و نه تقاضای واقعی؛ بود.

در واقع و در حقیقت تقاضای مصرف کننده واقعی همان ابتدای به شروع تغییر روند بازار فولاد؛ در روز چهارشنبه یا نهایتا پنجشنبه؛ خرید خود را انجام داد و رفت؛ چراکه بازار تقاضای واقعی فولاد جهت مصرف داخلی این روزها کوچک تر از همیشه دیده میشود؛ آنچه باقی ماند گروه عمده ای از آهن فروشان خُرد بودند همراه با تردید برای خرید؛ که با روشن تر شدن سمت و سوی متغیرهای بنیادین اثر گذار بر بازار؛ شک و دودلی آنها هم نهایتا تا ظهر برطرف شد

مهندس کیا بیارجمندی